Sažetak
Suvremeni pristupi mentalnom zdravlju žena, uz tradicionalne pristupe u psihijatriji, uključuju i širi koncept pristupa ženskom zdravlju u cjelini. Suvremeni pristup mentalnom zdravlju temelji se na biopsihosocijalnom modelu koji uključuje međusobni utjecaj bioloških, psiholoških i socijalnih čimbenika, te prepoznaje i naglašava važnost specifičnih potreba žena u različitim životnim periodima. Prepoznaje se da se simptomi psihičkih poremećaja kod žena često razlikuju od onih kod muškaraca, zatim da hormonske oscilacije u različitim periodima života žene (menstrualni ciklus, trudnoća, postpartalno razdoblje, perimenopauza i menopauza) mogu pridonijeti razvoju psihičkih poremećaja te da pri propisivanju psihofarmakološke terapije treba uzeti u obzir ove biološke specifičnosti. Perinatalno mentalno zdravlje važna je tema kojoj se posvećuje sve više pažnje te su brojna nova istraživanja o ovoj tematici. Predmenstrualni disforični poremećaj (PMDD) kao zasebna dijagnostička kategorija tema je koja se često provlači kroz recentne literaturne navode, kao i utjecaj menopauze na mentalno zdravlje žena, specifično područje koje je dugo bilo zanemareno u kliničkim istraživanjima. Također, koncept mentalnog opterećenja (mental load) sve je prisutniji u literaturi, a odnosi se na nevidljivi kognitivni i emocionalni rad organiziranja kućanstva, brige o djeci i emocionalnog rada u vezama, koji nerazmjerno pada na žene te se povezuje s kroničnim stresom i sagorijevanjem. Nadalje, traumom informirana skrb (trauma- informed care) postala je standard u radu sa ženama, s obzirom na visoku prevalenciju seksualnog nasilja, nasilja u vezama i zlostavljanja u djetinjstvu, te razumijevanje kako trauma oblikuje kasnije simptome poput PTSP-a, disocijacije ili poremećaja prehrane. Još je jedan važan konstrukt i okvir intersekcionalnost koja prepoznaje da iskustvo žene s mentalnim zdravljem ovisi i o drugim faktorima (rasa, klasa, seksualna orijentacija, invaliditet), primjerice žene iz marginaliziranih skupina društva imaju različite poteškoće u pristupu zdravstvenoj skrbi. Zaključno, cilj je ovoga pregleda prikazati recentni, moderniji pristup mentalnom zdravlju žena, uključujući klinički kontekst i nove terapijske strategije u svjetlu i trenutku vremena u kojemu živimo.
